Sposób wytwarzania polimerów nadrukowanych cząsteczkowo do oznaczania śladowych materiałów wybuchowych

Technologię tę opracowano na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu na Wydziale Chemii. Właścicielem majątkowych praw własności do projektu jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Wartość technologii wyceniono na kwotę 114 000zł, została ona określona na podstawie opłat pokrywanych przez licencjobiorcę z tytułu komercyjnego użytkowania danej technologii, naliczanych procentowo od przychodów lub zysków, osiąganych przez licencjobiorcę.

Zgodnie ze zgłoszeniem patentowym nr P.403130 dokonanym dnia 13 marca 2013 roku twórcami innowacyjnej technologii są: prof. dr hab. Jerzy Łukaszewicz, mgr Bartłomiej Wasiniak.

Przedmiotem wyceny jest sposób wytwarzania porowatych materiałów polimerowych z nadrukiem cząsteczkowym, które mogą być wykorzystane do oznaczania śladowych ilości materiałów wybuchowych. Istnieje także możliwość oznaczania materiałów wybuchowych nieposiadających w swojej strukturze ugrupowań nitrowych. Przygotowany selektywny materiał polimerowy może być wykorzystany do opracowania zaawansowanych sensorów chemicznych.

Obecnie trwają prace mające na celu udokumentowanie opracowanej technologii. Zgodnie z informacją uzyskaną od twórców technologii, zostaną one zakończone w IV kwartale 2014 roku.

Technologia rozwiązuje problem detekcji materiałów wybuchowych nieposiadających w swojej strukturze ugrupowań nitrowych. Materiały wybuchowe tego typu mogą być produkowane dzięki wykorzystaniu odczynników, które są powszechnie dostępne. Skonstruowanie takich materiałów nie wymaga specjalistycznego laboratorium i może być przeprowadzone w „warunkach domowych”.

Zagrożenie ze strony organizacji terrorystycznych oraz zintegrowanych grup przestępczych wymusza zarówno na służbach państwowych, jak i części podmiotów prywatnych, konieczność monitorowania zagrożeń i zastosowania rozwiązań, które takie zagrożenia będą eliminować. Bardzo ważną funkcję w budowie systemu bezpieczeństwa publicznego odgrywają detektory materiałów wybuchowych. Urządzenia te służą przede wszystkim prewencyjnej kontroli osób mogących mieć nielegalny kontakt z materiałami wybuchowymi. Kluczowymi odbiorcami tego typu urządzeń są:

• służby państwowe (policja, wojsko, służby specjalne, straż graniczna, służby celne);
• sektor lotniczy.

Szacuje się, że w 2013 roku rynek technologii służących wykrywaniu śladowych ilości materiałów wybuchowych osiągnął wartość 800 mln dolarów. Zdaniem analityków TechNavio globalny rynek technologii służących wykrywaniu śladowych ilości materiałów wybuchowych może rosnąć w latach 2013-2018 w średniorocznym tempie 13,03%. Jak podkreślają analitycy, jednym z kluczowych czynników przyczyniających się do wzrostu rynku jest rosnące zapotrzebowanie na bardziej rygorystyczne działania w procesie kontroli i zwalczaniu terroryzmu.

Polimery z nadrukiem cząsteczkowym (MIP) są nowoczesnymi materiałami coraz częściej wykorzystywanymi zarówno w różnych dziedzinach techniki, jak i w życiu codziennym. Zastosowania te wynikają z wysokiej selektywności adsorpcyjnej w stosunku do określonych substancji, porównywalnej z najwyższą jak dotąd znaną człowiekowi, substratową selektywnością enzymów.
Ich właściwości adsorpcyjne wynikają z:

• dużego pola powierzchni;
• rozwiniętej struktury porowatej;
• wysokiego stopnia organizacji przestrzennej struktury polegającej na wytworzeniu tzw. miejsc rozpoznania komplementarnych z substancją użytą jako wzorzec w trakcie procesu nadruku cząsteczkowego.

Przedstawione powyżej właściwości decydują, iż są one wykorzystywane głównie jako wypełnienia kolumn w chromatografii, chiralne mikroreaktory, w katalizie, w katalizie enzymatycznej oraz sensorach chemicznych. Obecnie polimery z nadrukiem cząsteczkowym wykorzystywane są coraz szerzej w analityce medycznej oraz w przemyśle do wykrywania śladowych ilości niektórych substancji.

Proces wykrywania niewielkich ilości materiałów wybuchowych np. w powietrzu oparty jest na detekcji w/w grup nitrowych obecnych w cząsteczce. Istnieje obszerna grupa materiałów o podobnym działaniu i sile rażenia, w których strukturze nie występują ugrupowania nitrowe. Detekcja tych materiałów przy obecnie dostępnych komercyjnie  urządzeniach jest trudna, wręcz niemożliwa. Niebezpieczeństwo związane z zastosowaniem tego rodzaju materiałów wybuchowych potęgowane jest przede wszystkim przez fakt, iż przeprowadzenie syntezy jest dość proste i może być dokonane w tzw. „warunkach domowych” oraz przy użyciu standardowych, dostępnych w swobodnym obiegu na rynku odczynników.

Trudniejsza wykrywalność, łatwa synteza i użycie ogólnodostępnych odczynników powoduje, iż tego typu materiały wybuchowe są coraz częściej stosowane przez organizacje terrorystyczne.

Na wzrost popytu na technologię detekcji materiałów wybuchowych szczególnie wpływać będą zagrożenia bezpieczeństwa publicznego. Z uwagi na radykalizację ugrupowań terrorystycznych ,jak również wzrost nowej formy terroryzmu, konieczne będzie traktowanie bezpieczeństwa publicznego priorytetowo. Wynalazek będący przedmiotem wyceny może wypełnić lukę rynkową przyczyniając się do komercyjnego sukcesu technologii.

Oprócz powyżej wymienionych czynników, bardzo istotny wpływ na zwiększenie wartości technologii ma rozszerzenie terytorialne ochrony patentowej. Rozszerzenie pozwoli pozyskać licencjobiorców już działających na rynku i ustalić obustronnie atrakcyjne warunki licencji, tym samym wpłynie to na szybki rozwój projektu.